Hanoi Website

Nếu như Thăng Long xưa có phố Thợ Nhuộm là phố nhuộm thâm của các làng Liêu Xá, Liêu Xuyên (Hưng Yên), Vân Canh (Hà Tây) thì Hàng Đào mới chính là nơi nhuộm cao cấp, nhuộm được nhiều màu sắc, được lịch sử ghi nhận từ thế kỷ XV. Sử sách đã từng viết “Đan Loan, một làng nghèo xứ Đông, cách Thăng Long đến 50 cây số, do có kỹ thuật nhuộm điều đã kéo về hành nghề ở Thăng Long ngày một đông.

Vào cuối thế kỷ XVII, người làng Đan Loan đã lập được đình ở Hàng Đào, lập được chợ riêng ở phố Hàng Đào. Phố Hàng Đào trở thành phố riêng của dân làng Đan Loan và họ giàu lên nhanh chóng”.

Làng Đan Loan, vốn tên Nôm gọi là làng Đọc, là một trong những làng nổi tiếng nhất Hải Dương: “Tiền làng Đọc, thóc làng Nhữ, chữ làng Trằm”. Đan Loan được nhiều người biết đến nhất bởi nơi đây có nghề nhuộm nổi tiếng, từ xưa nghề này đã mang lại cơm no, áo ấm cho dân làng, nên mới có câu thành ngữ trên.

Trong làng bây giờ vẫn truyền tụng về nguồn gốc nghề cổ của làng: Vào thời nước ta bị nhà Đường cai trị có một viên quan tên là Triệu Xương cùng vợ là Phương Dung công chúa đi qua vùng này. Yêu cảnh vật hiền hòa, mến con người ham học hỏi, chịu thương chịu khó, nên hai vợ chồng đã ngụ lại, đem nghề gia truyền là nhuộm vải, tơ lụa truyền cho dân làng. Đặc biệt, ông bà đã dạy cách nhuộm được nhiều màu sắc khác nhau, chứ không chỉ là những màu đen, màu thâm thông thường, điều này đã giúp dân làng làm ăn rất phát đạt. Nhớ ơn sâu, người dân làng Đọc đã thờ ông bà làm Thành hoàng làng. Ngôi đền thờ ông bà Triệu Xương ngày nay vẫn còn cùng bài vị của danh nhân Phạm Đình Hổ và 9 bậc khoa bảng khác. Đền đã được Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận là di tích lịch sử văn hóa từ năm 1998.

Vào thời Tiền Lê, những người thợ tài giỏi của làng đã được mời vào cung để nhuộm vải và tơ lụa làm tàn, lọng, áo, mũ, tua, hoa gắn vào trang phục của vua và các quan lại trong triều. Từ đó làng Đọc được gọi tên mới là làng Đan Loan (theo chữ Hán: Đan là màu đỏ, Loan là con chim Phượng mái màu đỏ). Những người thợ tài hoa của Đan Loan là những người đầu tiên lập nên phường hội, làng nghề ở Thăng Long. Tại đây họ mở chợ nhuộm và dựng đình thờ Thành hoàng làng. Tại ngôi nhà số 90A phố Hàng Đào hiện nay còn di tích về ngôi đình của dân làng Đan Loan xây dựng. Nơi đây vẫn còn bàn thờ và chuông đồng có ghi 4 chữ: Hoa - Lộc - Đan - Loan. Còn người Đan Loan đã kiêu hãnh nói về nghề làng mình:

Thiên hạ thanh hoàng do ngã thủ

Triều đình chu tử tự ngô gia

(Trên đời có màu xanh, màu vàng từ tay ta làm ra,

Nơi triều đình màu đỏ,  màu vàng từ nhà ta mà có)

Cách đây chỉ khoảng hơn 20 năm, tại các làng quê người ta vẫn còn thấy những người từ làng Đan Loan đi nhuộm rong theo lối cổ. Dẫu ngành công nghiệp nhuộm ngày nay đã thay thế nghề nhuộm cổ truyền, song nét đẹp từ một nghề truyền thống vẫn mãi tỏa sáng.

Nguồn: hanoimoi.com