Hanoi Website

Phố lụa Hà Đông (làng lụa Vạn Phúc) nằm trên bờ sông Nhuệ, thuộc quận Hà Đông, cách trung tâm TP Hà Nội 10km. Làng có nghề dệt lụa tơ tằm từ xưa. Lụa Vạn Phúc “mịn mặt, mát tay” chính là “lụa Hà Đông” đã đi vào ca dao;

“Chiếu Nga Sơn, gạch Bát Tràng

Vải tơ Nam Định, lụa hàng Hà Đông...”

Làng lụa Vạn Phúc xưa là làng Việt cổ nổi tiếng với nghề dệt lụa có từ ngàn năm nay. Đặc biệt, chiếc áo dài lụa Hà Đông duyên dáng đã quyến rũ du khách xa gần. Áo lụa Hà Đông có một sức hút lạ kỳ. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, nghề dệt lụa vẫn được lưu truyền từ đời này sang đời khác, góp phần tạo nên một nét văn hóa rất riêng trên đất Thăng Long ngàn năm văn hiến.

Theo truyền thuyết, cách đây khoảng 1.200 năm, bà A Lã Thị Nương là vợ của tướng quân Cao Biền theo chồng sang nước Nam cai trị. Không chịu dừng chân trong chốn thâm cung, bà thích đi thăm thú các nơi, đến gần với nhân dân.

Đến trang Vạn Bảo (nay là làng Vạn Phúc, do tên cũ trùng với tên vua nhà Nguyễn nên phải thay đổi) thấy dân tình hiền hòa lại có cảnh đẹp bên dòng sông Nhuệ nên bà ở lại dạy dân cách làm ăn và truyền nghề dệt lụa.

Trước đây, lụa Hà Đông được dệt thành gấm vóc, làm thành váy, áo cung tiến cho quan quân triều đình. Năm 1932, lụa Hà Đông được giới thiệu ra quốc tế thông qua Hội chợ Paris, được người Pháp đánh giá là loại sản phẩm tinh xảo của Đông Dương thuộc Pháp, được các nước trong khu vực và Châu Âu ưa chuộng. Từ đó, sản phẩm lụa Vạn Phúc được xuất sang các nước Đông Âu, Châu Á và nhiều quốc gia trên thế giới...

Trong các loại lụa cổ truyền Vạn Phúc, nổi tiếng nhất có lẽ là lụa vân “The La, lĩnh Bởi, chồi Phùng/ Lụa vân Vạn Phúc, nhiễu vùng Mỗ Bôn”. Dệt lụa vân phải tinh tế khéo léo, nhìn lụa như thấy có mây. Lụa mượt mà để làm nổi vân là một kỹ thuật vô cùng phức tạp mà không phải ai cũng làm được.

Nét đặc biệt của lụa vân nói riêng và lụa Vạn Phúc nói chung là ấm áp vào mùa đông và mát mẻ vào mùa hè. “Em về Vạn Phúc cùng anh/ Áo lụa em mặc thêm thanh vẻ người...” Thiếu nữ mang trên mình chiếc áo lụa Hà Đông sẽ thấy mình trẻ trung, đầy sức sống. Hoa văn trang trí trên vải lụa rất đa dạng như long phượng mây bay, lưỡng long song phượng, lưỡng long song thọ, song hạc,... khiến các bộ trang phục trở nên duyên dáng, sống động.

Nhằm tri ân nghề lụa và kính dâng lên Đại lễ 1.000 năm Thăng Long- Hà Nội, nghệ nhân Nguyễn Hữu Chỉnh (Chủ tịch Hiệp hội làng nghề dệt lụa Vạn Phúc) đã cần mẫn dồn mọi tâm huyết thiết kế và cho ra đời mẫu lụa Long Vân. Đầu tháng 6/2010, mẫu lụa Long Vân đã được hoàn thành. Ðây là một sự sáng tạo vượt bậc và là mẫu thiết kế mới nhất, tôn thêm giá trị cho những nếp lụa quý Hà Ðông. Lụa Long Vân với những hoa văn mang hình tượng lưỡng long chầu Khuê Văn Các được cách điệu trong hình ảnh hoa sen, kết hợp với những hoa văn truyền thống được điểm xuyết chữ thọ, đám mây,... thể hiện sự hài hòa âm dương vũ trụ, mang một ý nghĩa sâu sắc là hướng tới sự thịnh vượng và phát triển bền vững.

Phố lụa Hà Đông vào những ngày nắng nóng có đông khách hàng, khách du lịch vào tìm mua hàng lụa hay những trang phục may sẵn. Những trang phục này phong phú về kiểu dáng, từ trang phục mặc hàng ngày ở nhà như đồ bộ, áo yếm, quần lửng đến áo đầm công sở, đầm dạo phố, sơ mi nam, áo kiểu nữ,... được lên từ chất liệu lụa tơ tằm, đũi, sô dệt tại làng lụa Vạn Phúc. Tuy nhiên, theo một số khách sành hàng lụa Hà Đông, một số cửa hàng ở chợ lụa cũng bán trà trộn hàng tơ lụa nhập từ Trung Quốc với chất liệu sợi tổng hợp pha trộn với sợi tự nhiên, không bền và nhẹ mát bằng lụa Vạn Phúc. Chủ cửa hàng Mão Silk cho biết: “Lụa chính gốc Vạn Phúc có chất liệu mềm, mát, mặt lụa óng, có thể giặt bằng xà bông và giặt máy mà không sợ bị xô dạt hay phai màu, khổ nhỏ (từ 90cm- 1,1m), khi đốt cháy than và có mùi khét. Khách sành lụa lắm mới phân biệt được”.

Trải qua bao thăng trầm đổi thay, và nay dù ít nhiều lẫn lộn thật giả, nhưng lụa Vạn Phúc vẫn giữ được nguyên vẹn những giá trị cổ truyền trên từng vân lụa, thớ vải, tạo nên một nét văn hóa truyền thống của tâm hồn Việt.

Nguồn: baovinhlong.com.vn