Hanoi Website

Đặc trưng nổi bật của thời Lý là văn minh chùa tháp. Điều đó cũng chứng tỏ rằng ở giai đoạn lịch sử này, Đạo Phật đã phát triển rực rỡ, trở thành “ quốc đạo “ có sức đóng góp, chi phối đối với mọi vấn đề kinh tế, chính trị và các mối quan hệ đạo đức, xã hội đương thời. Đây là ý kiến, nhận định của nhiều nhà nghiên cứu về lịch sử và văn hoá ở Trung ương và ở tỉnh Bắc Ninh trong các bài viết về vương triều Lý nhân chuẩn bị cho Đại lễ kỉ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội sắp tới.

Các tác giả dẫn sách “Đại Việt sử kí toàn thư‘‘ cho ta biết rằng “năm 1031 cả nước có 950 hương ấp xây dựng chùa quán. Năm 1097 Thái hậu Ỷ Lan cho xây nhiều chùa Phật, năm 1115 thái hậu lại cho xây hơn 100 ngôi chùa‘‘. Trong số những ngôi chùa được xây dựng từ thời Lý, có nhiều ngôi chùa nổi tiếng mà cho đến nay những dấu tích của nó còn là niềm tự hào cho cả dân tộc. Đó là chùa Diên Hựu (1049), chùa Lâm Sơn (1086), chùa Tiêu Sơn (1063)... Sử cũ cũng ghi ở thời Lý, nhiều ngọn tháp đẹp và cao vời với vật liệu xây dựng quý hiếm đã được dựng lên. Đó là, các tháp Đại Thắng Tự Thiên, cao 30 tầng ở chùa Sùng Khánh Bảo Thiên (năm 1057), tháp chùa Lâm Sơn (năm 1051), tháp bằng sứ đặt tại chùa Diên Hựu, tháp bằng đá đặt ở chùa Lâm Sơn (năm 1105), tháp chùa Chương Sơn (năm 1108), tháp Sùng Thiên Diên Linh đặt tại núi Dọi Sơn (năm 1122). Đặc biệt cả nước đã làm đến 84.000 bảo tháp. Các tác giả viết, với phong cách nghệ thuật và kiểu dáng chùa tháp như vậy, Phật giáo thời Lý đã tạo dựng được những nét độc đáo cho nền văn minh, văn hoá một thời. Các tác giả cũng cho biết, ngoài kiến trúc chùa tháp, điều khắc thời Lý còn có nhiều giá trị đặc biệt cả về phong cách và chất liệu, đặc biết là chất liệu đá dùng trong điêu khắc. Cho đến bây giờ và có thể mãi sau này nữa chúng ta vẫn phải kinh ngạc và thán phục trước những nét trạm trổ tinh vi của pho tượng A di đà, của cột đá chùa Dạm trên núi Dạm (huyện Quế Võ, Bắc Ninh)... Đó là những hiện vật văn hoá quý hiếm ở nước ta mà chỉ vào thời Lý mới có. Không ít loại sản phẩm chuông, khánh, tượng Phật, bia đá thời Lý đều là những tác phẩm nghệ thuật có giá trị mà hiện nay đã trở thành “bảo vật“ của nước nhà.

Những nghiên cứu về văn minh chùa tháp thời Lý giúp cho các thế hệ hiểu hơn về một vương triều được coi là vàng son thuộc loại bậc nhất trong các triều đại phong kiến Việt Nam và càng quý trọng, tự hào, nâng cao ý thức bảo vệ giữ gìn những giá trị văn hoá quý báu mà ông cha xưa để lại.

Theo TTXVN