Hoàng Kế Viêm (1820-1909) sinh tại xã Văn La, huyện Khang Lộc (nay là làng Văn La, xã Lương Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình), là con trai út Thượng thư Hoàng Kim Xán, dưới triều Gia Long. Là con quan đại thần, Hoàng Kế Viêm được tập ấm, sơ bổ chức Tư vụ Quốc tử giám, rồi thăng lên Chủ sự và được vua Minh Mạng gả con gái là công chúa Hương La.

Suốt cả thế kỷ XIX, Thăng Long không còn được giữ vai trò "chủ nhà" của các kỳ thi Hội - Hội tụ sĩ tử của cả nước - như suốt hơn 700 năm trước. Thăng Long mất đi những ngày hội tưng bừng được ngắm nhìn các vị tân khoa tiến sĩ "cưỡi ngựa xem hoa" dọc các con đường lớn của kinh kỳ.

Trấn thành Thăng Long đời Nguyễn hình vuông, chu vi hơn 1.285 trượng (khoảng 5 km). Tường thành cao hơn 1 trượng (khoảng 4 m), dày 4 trượng (khoảng 16 m), phía dưới xây bằng đá xanh, đá ong, phía trên bằng gạch hộp.

Thăng Long - Hà Nội thời Nguyễn với hai huyện Thọ Xương, Vĩnh Thuận, gần tương đương với nội thành Hà Nội ngày nay: Thọ Xương tương đương với quận Hoàn Kiếm và quận Hai Bà Trưng, Vĩnh Thuận tương đương với quận Ba Đình và quận Đống Đa. Đời Gia Long, Thọ Xương có 194 phường, thôn thuộc 8 tổng, Vĩnh Thiện có 56 phường, thôn, trại, thuộc 5 tổng.