Hanoi Website

Cách đây hai năm, nhân dịp kỷ niệm lần thứ 35 năm “Chiến thắng Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” (12/1972 -12/2007), các nhà báo ở Hà Nội được gặp một số cán bộ, chiến sĩ đã tham gia chiến đấu bảo vệ Thủ đô Hà Nội trong 12 ngày đêm cuối năm 1972.

Trong số này có ông Nguyễn Văn Phiệt. Từ điển Bách khoa quân sự Việt Nam đã giới thiệu về ông như sau: Nguyễn Văn Phiệt, sinh năm 1938, quê ở Hưng Yên. Nhập ngũ năm 1960, được tuyên dương Anh hùng lực lượng vũ trang năm 1973, được phong quân hàm Thiếu tướng năm 1990. Khi được tuyên dương Anh hùng, ông là Thượng úy, Tiểu đoàn Trưởng Tiểu đoàn 57 tên lửa Phòng không thuộc Trung đoàn 261, Sư đoàn 361, Bộ tư lệnh Phòng không - Không quân. Từ năm 1966 đến 1972, ông đã tham gia chiến đấu 85 trận, điều khiển tên lửa và chỉ huy Tiểu đoàn bắn rơi 19 máy bay Mỹ. Năm 1972, ông chỉ huy tiểu đoàn 57 Tên lửa bảo vệ Thủ đô, bắn rơi 8 máy bay Mỹ, trong đó có 4 chiếc B52.

Phố Khâm Thiên bị đánh bom. Ảnh tư liệu

Khi được hỏi về chiến công của Tiểu đoàn 57, ông Nguyễn Văn Phiệt kể:

“Đầu tháng 12/1972, tiểu đoàn của tôi đang chuẩn bị vào phía Nam chiến đấu thì được lệnh ở lại bố trí trận địa bên kia Chèm, cùng với một số đơn vị của trung đoàn làm nhiệm vụ đánh máy bay B52 của Mỹ từ phía Tây - Bắc Hà Nội.

Đêm 18 tháng 12, trời lạnh buốt, mùa đông giá rét. Vừa nhận được lệnh báo động thì máy bay địch đã ào áo bay tới. Đủ các loại máy bay B52 thật, giả, máy bay chiến thuật F4, F5, AD... loạn xạ ở các tầm thấp, tầm cao, gây nhiễu rất nặng khiến lúc đầu chúng tôi có phần lúng túng trong xác định mục tiêu. Đêm đó, đơn vị tôi phóng hết 10 quả đạn mà không bắn rơi được một máy bay Mỹ nào. Đêm sau 19/12, khả quan hơn, chúng tôi bắn 4 quả, diệt được 1 chiếc B52.

Qua hai đêm chiến đấu, bộ đội xuất hiện tư tưởng thiếu tin tưởng vào độ chính xác, tính ổn định của bộ khí tài vì nó đã được sử dụng hơn 14.000 giờ, lại bị ảnh hưởng do ngập lụt năm 1971. Ban chỉ huy tiểu đoàn tổ chức cho các phân đội rút kinh nghiệm, chỉ ra nguyên nhân chính của sự không thành công là do chưa chọn đúng dải nhiễu của B52. Từ đó kịp thời bổ sung phương án chiến đấu, cách đánh, củng cố lòng tin vào bộ khí tài có trong tay, huy động mọi người vào làm công việc bảo đảm chiến đấu, điều chỉnh khí tài có các tham số kỹ thuật tốt nhất. Đêm 20, rạng sáng 21/12, theo dõi trên bản đồ, tôi thấy B52 lại vào. Đài quan sát cũng báo thấy có đèn máy bay. Nhưng rất lạ là không thấy đơn vị nào bắn lên cả. Tôi điện hỏi, được cấp trên thông báo: Hiện nay “bút chì” chưa về kịp (tiếng lóng chỉ hết đạn). Lúc này đơn vị tôi cũng chỉ còn 3 quả đạn, vừa đủ đánh một trận.   Tôi bàn với chính trị viên hạ quyết tâm xin cấp trên cho đánh từng quả một để có thể đánh được 3 trận và  hứa sẽ đánh thắng. Thực lòng, theo điều lệnh chiến đấu của quân đội Liên Xô trước đây, để tiêu diệt mục tiêu diện rộng, ổn định lớn, nhiễu nặng, SAM-2 phải bắn loạt 3 quả, nên khi hứa với cấp trên như vậy tôi cũng run, nhưng tôi rất tin tưởng vào việc bám sát mục tiêu của kíp trắc thủ, vào bộ khí tài đã được điều chỉnh tốt, lại có thêm rađa K8-60 ít bị nhiễu, phát hiện B52 khá chính xác, vào việc xử trí các tình huống chiến đấu đã được bàn bạc kỹ giữa chỉ huy và sĩ quan điều khiển Nguyễn Mạnh Kiên, một sĩ quan dũng cảm, tài hoa, hết sức nhanh nhẹn, nhạy cảm, sắc sảo và tinh thông chiến thuật, kỹ thuật.

Nụ cười của cô nữ dân quân bên xác máy bay kẻ thù. Ảnh tư liệu

Ngoài ra, lúc đó máy bay Mỹ vào ít, không có máy bay hộ tống, nhiễu không nặng như các đêm trước. Lúc 5 giờ 9 phút tôi lệnh cho sĩ quan điều khiển sục sạo, phát hiện bằng được mục tiêu để đánh. Nhưng nhiễu tạp nặng, không phát hiện được. Kíp trắc thủ đã bám sát vào một dải nhiễu của một B52. Khi mục tiêu ở cự ly khoảng 38km, độ cao 12km, tôi ra lệnh phóng quả đạn thất bất ngờ, quả đạn không đi. Tôi lập tức ra lệnh phóng tiếp quả đạn thứ hai vì nếu không phóng tiếp hoặc chần chừ, đắn đo vài giây thì dù có phóng tiếp cũng không bảo đảm cho đạn gặp mục tiêu ở vùng sát thương có lợi nhất. Quả thứ hai vừa phóng lên ở cự li 26km thì thấy máy bay thò trên dải nhiễu. Thường khi đó phải thay đổi phương pháp bắn. Nhưng vì cùng một lúc vừa bám được dải nhiễu, vừa phát hiện được mục tiêu nên tôi ra lệnh bám ngay dải nhiễu đó, giữ nguyên phương pháp bắn X. Sĩ quan điều khiển tập trung quan sát tín hiệu đạn, thông báo đạn bay 10km...15km...20km. Tôi tập trung trí lực, căng mắt theo dõi. Đến cự ly 25km đạn nổ. Trên màn hiện sóng, cường độ nhiễu giảm nhanh, mờ dần. - Mục tiêu bị tiêu diệt. Ba trắc thủ đồng thanh báo cáo. Chúng tôi chưa kịp chia sẻ niềm vui chiến thắng thì 5 phút sau, vào lúc 5 giờ 14 phút, tốp B52 sau bay vào, trận thứ hai bắt đầu. Đúng như dự kiến của trận đầu, khi phát sóng không bắt được mục tiêu, tôi ra lệnh cho sĩ quan điều khiển phóng đạn, phát sóng thì thấy mục tiêu. Khi đạn bay được 10km, trắc thủ đột nhiên báo cáo nhiễu thông tin trên cả hai màn góc tà và phương vị đều tách dải. Không một giây chần chừ, đồng chí Kiên hạ lệnh: Ta bám sát dải cao, phương vị bám sát dải phải, thống nhất bám vào một mục tiêu”. Đó là một quyết định đúng thời cơ, chính xác, nếu không như thế mà mỗi trắc thủ bám vào dải nhiễu của mỗi chiếc khác nhau thì chắc chắn không diệt được mục tiêu. Quả đạn tiếp tục bay đến cự ly 24km, đạn nổ. Tôi còn nhớ, từ xe ăng ten và vọng quan sát, anh em hò reo rất to: - Trúng rồi, rơi rồi, mục tiêu bốc cháy to lắm! Một phóng viên báo “Nhân dân” có mặt ở trận địa lúc đó, ôm chầm lấy tôi, hôn tới tấp và cảm ơn. Chiếc máy bay B52 đó rơi ở chợ Thá, gần Núi Đôi (nay thuộc huyện Sóc Sơn) và cũng là chiếc máy bay Mỹ cuối cùng bị ta bắn rơi trong trận chiến đấu đêm 20 rạng ngày 21-12-1972 ở Hà Nội.

Xác B52 hồ Hữu Tiệp Ngọc Hà, Ba Đình, Hà Nội

Nghe thiếu tướng Nguyễn Văn Phiệt kể tới đây, tôi nhớ lại trong 12 ngày đêm cuối tháng 12/1972, quân và dân Hà Nội đã bắn rơi 30 máy bay Mỹ, trong đó có 23 chiếc B52 và 2 chiếc F111. Trong số 23 chiếc B52 thì có 16 chiếc bị ta bắn rơi tại chỗ. Riêng tiểu đoàn 57 của ông Nguyễn Văn Phiệt bắn rơi 4 chiếc B52 (có 2 chiếc rơi tại chỗ). Ngoài chiếc B52 rơi ở gần Núi Đôi còn một chiếc B52 nữa rơi ở chợ Bến (Hòa Bình) lúc 5 giờ 9 phút sáng 22/12/1972.

Nghe ông Nguyễn Văn Phiệt kể chuyện “Rồng lửa Thăng Long đốt cháy B52” tôi lại nhớ những lời ca ngợi của bạn bè quốc tế đối với chiến thắng của chúng ta. Catton Gutlet đã phát biểu trên báo “Thống nhất” số tết Quý Sửu 1973: “Cuộc chiến đấu anh hùng của Hà Nội, Hải Phòng chống những đợt ném bom ào ạt của máy bay B52 của Mỹ vừa qua đã chứng minh trước thế giới rằng không gì có thể đánh bại được nhân dân Việt Nam. Cuộc đấu tranh vì tự do với lòng dũng cảm và ý chí kiên cường của các bạn đã củng cố niềm tin cho các dân tộc trên các lục địa châu Phi, châu Á, châu Mỹ latinh đang đấu tranh để tự giải phóng và giành quyền tự quyết”.

Nguồn tin: Triệu Chinh Hiểu