Hanoi Website

Năm 1919 đã có bãi công ở một số nhà in.

Năm 1924, công nhân nhà máy Rượu đã bãi công đòi đuổi quản đốc người Pháp. Từ đó cho đến năm 1929, những cuộc bãi công của công nhân đã nổ ra liên tiếp và tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Đông Dương ra đời: đó là Việt Nam Thanh Niên Cách Mạng Đồng Chí Hội. Nhiều Công hội đỏ đã được tổ chức trong các nhà máy Avia, sở Hỏa xa, nhà máy Diêm, nhà máy Điện. Phong trào đấu tranh của công nhân mỗi ngày một dâng cao, dẫn đến việc thành lập Chi bộ cộng sản đầu tiên ở Hà Nội (3-1929) tại số nhà 5D phố Hàm Long và tới ngày 17-6-1929 tại số nhà 312 phố Khâm Thiên Đông Dương cộng sản đảng ra đời. (Để đến ngày 3-2-1930 đảng này cùng An Nam cộng sản đảng và Đông Dương cộng sản liên đoàn hợp nhất thành Đảng cộng sản Đông Dương).

Từ tháng 6 năm 1929 cho đến giữa năm 1930, các cuộc đình công của công nhân hãng Avia, sở Ươm cây thành phố, nhà máy gạch Hưng Ký, nhà máy điện... lên cao, lôi cuốn cả giới tiểu thương.

Rồi cả một cao trào cách mạng dâng lên ở Hà Nội với một khí thế vô cùng mạnh mẽ, phối hợp với phong trào Xô viết - nghệ Tĩnh.Truyền đơn, báo chí, cờ đỏ búa liềm xuất hiện ở nhiều nơi trong thành phố. Tổng bí thư đầu tiên của Đảng đã viết Luận cương chính trị ngay trong nhà một công chức cao cấp Pháp giữa Hà Nội (90 phố Thợ Nhuộm).

Trong thời kỳ này, Việt Nam Quốc dân Đảng của Nguyễn Thái Học cũng hoạt động ở Hà Nội và gây cơ sở trong số công chức, giáo học. Nhưng sau vụ bạo động Yên Bái (1930) thất bại, các cơ sở của Quốc dân Đảng hoàn toàn tan vỡ.

Phong trào đấu tranh của nhân dân Hà Nội dưới sự lãnh đạo của Đảng công sản Đông Dương có khi lên khi xuống, nhưng không bao giờ tắt, mặc dù địch ra sức khủng bố giết hại hàng trăm chiến sĩ, bắt đi đày một lúc hàng nghìn người.

Những thủ đoạn vơ vét bóc lột của thực dân Pháp cùng với sự lan tràn của tình trạng khủng hoảng kinh tế đã khiến cho đời sống của tất cả các tầng lớp nhân dân Hà Nội thêm khó khăn. Nạn thất nghiệp trầm trọn, lương công nhân đang làm việc bị hạ xuống, công thương nghiệp đình trệ. Tư sản Việt Nam phá sản khá đông, tài sản của họ rơi vào tay tư bản Pháp. Các tầng lớp nhân dân đều khao khát cách mạng. Năm 1936, ở Pháp, Mặt trận Bình dân lên cầm quyền. Lợi dung tình thế đó, Đảng cộng sản Đông Dương đã phát động một phong trào đấu tranh đòi tự do dân chủ trong những năm 1936 - 1939. Đây là một thời cơ thuận lợi để Đảng gây lại cơ sở đứng ra tập hợp quần chúng và lãnh đạo quần chúng đấu tranh. Nhiều báo chí công khai của Đảng xuất hiện. Nhiều hội ái hữu các nghề nghiệp khác nhau ra đời, không những trong các xí nghiệp mà còn lan rộng khắp các giới lao động khác như thợ nền, thợ may, thợ xẻ, thợ cắt tóc. Phong trào công nhân ngành in, xe điện, nhà máy điện, học sinh, phụ nữ tiểu thương... lên rất mạnh. Ngày 1-5-1938, một cuộc mít tinh kỷ niệm ngày quốc tế lao động đã diễn ra ở Hà Nội tại sân nhà Đấu Xảo (nay là Cung Văn hóa Hữu nghị Hà Nội): đó là một cuộc mít tinh lớn nhất từ khi Pháp có mặt ở Hà Nội.

Nhìn chung, phong trào đấu tranh của các tầng lớp nhân dân Hà Nội, trong những năm 1936 - 1939 đã phát triển mạnh mẽ và thu được nhiều kết quả to lớn.

• Luật lao động được ban hành

• Các sách báo công khai của Đảng được phổ biến rộng rãi trong các tầng lớp nhân dân góp phần giáo dục ý thức chính trị.

• Thông qua các cuộc đấu tranh lớn nhỏ, quần chúng đã được rèn luyện và có kinh nghiệm tổ chức để bước vào một cuộc chiến đấu mới chống kẻ thù phát xít sắp tới.

Chính đó là một thời kỳ tập dượt và chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa tháng Tám.

Sưu tầm