Hanoi Website

Đền Trung Liệt trước kia ở thôn Văn Tân (nay là phố Nguyễn Khuyến). Đến cuối thế kỷ XIX, đền được dời đến Gò Đống Đa, 1 trong 13 gò ở vùng này đắp trên 13 gò mộ chôn xác quân Thanh mùa xuân năm 1789, trong trận quân Tây Sơn do vua Quang Trung chỉ huy từ Nam ra giải phóng thành Thăng Long.

Đền Trung Liệt trước kia có cổng tam quan và được xây trên sườn Gò Đống Đa. Hiện nay, đền đã hư hại nhiều, bị phá bỏ nên chỉ còn lại bờ tường cổng tam quan, trên có đề 3 chữ Hán: “Trung Liệt miếu”, và hai bên cổng có đôi câu đối:

Thử thành quách, thử giang sơn, bách chiến phong trần, dư xích địa
Vị nhật tinh, vị hà nhạc, thập niên tâm sự công thanh thiên.

Tạm dịch:

Ấy thành quách, ấy núi sông, trăm trận phong trần, dư thước đất
Vì trời sao, vì sông núi, mười năm tâm sự với vòm xanh

Đền Trung Liệt được lập nên đầu tiên để thờ Lê Lai, người có công hiến thân mình cứu Lê Lợi thoát chết. Sau đó, đền còn thờ thêm Nguyễn Tri Phương – tướng giữ thành Hà Nội, năm 1872, bị giặc Pháp bắt và dụ dỗ đầu hàng nhưng ông đã nhịn ăn để chết theo thành và Hoàng Diệu – Tổng đốc Hà Nội, năm 1882 khi thành Hà Nội thất thủ vào tay giặc Pháp, đã thắt cổ tự tử. Đền còn thờ cả Trương Đăng Quế và Đoàn Thọ Lang, hai vị quan có công với triều Nguyễn. Đến thời Pháp tạm chiếm Hà Nội, năm 1946-1954, đền được đặt thêm bài vị thờ vua Quang Trung. Cũng vì thế khi đến đây, người lạ thường cho là đền Trung Liệt chỉ thờ có Quang Trung, người chiến thắng lừng lẫy quân Thanh mùa xuân năm Kỷ Dậu (1789).

Đền Trung Liệt hiện nằm trong khu vực Tượng đài Quang Trung trên gò Đống Đa lịch sử.

Theo Hà Nội - Di tích Lịch sử Văn hóa và Danh thắng, Doãn Đoan Trinh, Trung tâm UNESCO bảo tồn và phát triển văn hóa dân tộc Việt Nam, Hà Nội, 2002, tr692-693