Hanoi Website

Đình Nam Hương ở số nhà 75 phố Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, ven hồ Hoàn Kiếm, trước cửa khách sạn Phú Gia. Đình Nam Hương thờ Lê Lợi, ngoài ra còn phụ thờ các vị như thần Long Đỗ, Cao Sơn, Linh Lang và Hà Duy Công chúa.

Tương truyền, thần Long Đỗ đã giúp Lý Thái Tổ biết nơi cần đắp  thành Thăng Long bằng vết chân để lại của 1 con ngựa trắng. Vua Lý phong cho thần là Thành hoàng Kinh thành Thăng Long. Thần còn được  gọi là thần Bạch Mã và được thờ chính tại đền Bạch Mã, phố Hàng Buồm, Hà Nội. Thần Cao Sơn được thờ chính tại làng Kim Liên, theo truyền thuyết là con Lạc Long Quân và cũng là tướng thân cận của Sơn thần Tản Viên. Thần Linh Lang, nơi thờ chính tại đền Thủ Lệ, tương truyền là con vua Lý có công đánh giặc Tống. Hoàng tử Linh Lang đôi khi được coi là hoàng tử Chiêu Văn nhà Lý, tử trận trên sông Như Nguyệt.Qua các đạo sắc phong còn giữ lại có thể xác định được đình Nam Hương được xây dựng từ thời Lê trên nền 1 ngôi đền cổ và đã qua nhiều lần trùng tu. Trước kia khuôn viên đình Nam Hương nằm trên khu đất khách sạn Phú Gia ngày nay. Trong quá trình đô thị hoá, đình được chuyển về số nhà 75 phố Hàng Trống.

Qua nhiều biến động lịch sử, cảnh quan đình Nam Hương đã bị thu hẹp lại rất nhiều. Phía trước đình là 1 bức bình phong lớn chắn sau bức tượng Lê Lợi tại khu tưởng niệm vua Lê. Bức bình phong xây kiểu cuốn thư với những cột trụ đắp nổi hình mây, trên đỉnh trụ đắp hình 4 chim phượng kết hình trái giành. Trên đỉnh tiền đường đắp lưỡng long triều nguyệt, đỉnh hậu cung đắp đôi cá chép và bình rượu. Tiền đường và hậu cung nối với nhau, tạo nên một nội thất thống nhất và rộng rãi.

Gian giữa tiền đường thờ Lê Lợi, phía trên có bức đại tự với 3 chữ Hán "Nam Hương đình" và 1 cửa võng lớn kín toàn gian trang trí các hình rồng phượng, tùng, hạc, cúc... Hai bên bệ thờ trong tiền đường còn tượng 2 ông Phỗng đầu xoắn ốc, chân quỳ, ngoài ra còn 1 cỗ kiệu. Hậu cung có hương án đặt 5 cỗ long ngai với bài vị thờ.

Hiện nay, đình Nam Hương còn giữ được một số hiện vật có giá trị như 19 đạo sắc phong của các triều vua Lê, Tây Sơn và Nguyễn phong cho 5 vị Thượng đẳng thần. Một bảng văn do 1 đôi lân cõng, 5 long ngai 1 choé sứ và nhiều đồ thờ quý khác là những hiện vật  có giá trị mang nét nghệ thuật thế kỷ XVII, XVIII.

Tuy quy mô đình không còn được như xưa, nhưng sự tồn tại của ngôi đình cũng nói lên sự tôn trọng của nhân dân đối với những người có công với dân với nước. Đình cần được bảo tồn cẩn thận trong cảnh quan chung của toàn cụm di tích Hồ Gươm được công nhận từ năm 1980. Đến năm 1995, di tích tượng Vua Lê và đình Nam Hương đã được Bộ Văn hóa Thông tin quyết định bổ sung vào cụm di tích hồ Gươm.

Theo Hà Nội - Di tích Lịch sử Văn hóa và Danh thắng, Doãn Đoan Trinh, Trung tâm UNESCO bảo tồn và phát triển văn hóa dân tộc Việt Nam, Hà Nội, 2002, tr444-445.