Hanoi Website

Đình Láng Hạ là tên gọi theo địa danh, đình còn có tên là đình Ứng Thiên. Di tích đình Ứng Thiên hiện nay thuộc phường Láng Hạ, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội.

Các nguồn tư liệu thành văn và truyền thuyết dân gian cho biết đình Ứng Thiên có nguồn gốc từ ngôi đền cổ thờ Hậu Thổ, được vua Lý Thánh Tông xây dựng sau cuộc Nam chinh đánh Chiêm Thành năm 1069. Đền thờ nữ thần Chiêu Quân Hậu Thổ, người có công phù giúp nhà vua đánh thắng quân giặc trong cuộc chinh phạt này. Sang thời Lê Trung hưng, đền Ứng Thiên được mang chức năng đình làng. Thêm vào đó, đình còn thờ những nhân vật nổi tiếng trong lịch sử đấu tranh thời dựng nước và giữ nước làm Thành hoàng là Cao Sơn đại vương, Công chúa Vĩnh Gia, Hoàng tử Linh Lang và Từ Hương Tôn thần.

Đình Láng Hạ ra đời dưới thời Lý Thánh Tông (1054-1072). Năm Chính Long Bảo Ứng 9 (1171) vua Lý Anh Tông cho sang sửa lại đền. Đến thời Lê Trung hưng (thế kỷ XVII, XVIII) đền được quy hoạch và mở rộng thêm. Niên đại tu sửa cuối cùng của triều Nguyễn hiện được ghi trên thượng lương của nhà hậu cung là năm Thành Thái 2 (1890).

Đình được xây theo hướng tây nam trông ra dòng sông Tô. Đình quy hoạch theo chiều sâu, phía trước là đường gạch, bên phải của đường có ao nhỏ và tường xây bao quanh, phía sau là khu vực của đình.

Đình kiến trúc theo kiểu chữ Công. Hai dãy giải vũ nằm song song với phương đình.

Tiền đình gồm 5 gian xây kiểu tường hồi bít đốc tay ngai. Ngoài cùng có một trụ biểu, đỉnh trụ đặt tượng 2 nghê quay mặt vào phía trong. Kết cấu bộ khung nhà tiền đình kiểu giá chiêng, kẻ truyền, các quá giang, hoành, xà được bào trơn, bào soi, đề tài trang trí vân mây , rồng lá.

Tòa phương đình được nối giữa tiền đình và hậu cung, kiến trúc 2 tầng 8 mái, 8 góc đao cong, kết cấu 4 hàng chân cột. Trong nhà phương đình, đặt một hương án lớn, phía trên treo một bức cửa võng chạm trổ lưỡng long triều nhật, 2 diềm trang trí rồng, quy, điểm (tùng, cúc, trúc, mai), bên cạnh là các đồ thờ.

Hai bên tòa phương đình là 2 dãy giải vũ, mỗi dãy 3 gian, kiến trúc kiểu vì kèo quá giang, sát tường dựng tấm bia hậu.

Phần thờ chính của đình là cung cấm được xây liền sát tòa phương đình.

Cung cấm gồm 3 gian xây kiểu tường hồi bít đốc tay ngai. Bốn bộ vì được làm giống nhau kiểu chồng rường, giá chiêng hạ kẻ, 2 gian bên của cung cấm để trống, gian giữa thờ nữ thần Chiêu Quân Hậu Thổ và 2 vị phù tá. Tượng Thánh Mẫu đặt trong khám lớn chạm khắc cầu kỳ.

Trang trí trên kiến trúc của đình gồm các hình mây, vân triện, vân thực vật, 2 bức còn trước có đề tài rồng, long mã, phượng, rùa... kỹ thuật và đề tài trang trí mang nét nghệ thuật thế kỷ XIX.

Sau gần 1000 năm tồn tại với bao bước thăng trầm của lịch sử, đình Láng hạ vẫn bảo lưu được một số di vật của nhiều triều đại khác nhau: 1 khám lớn, 2 hương án chạm, bát bửu, một sập, 3 pho tượng thờ mang nghệ thuật thế kỷ XIX, 1 tấm bia hậu thế kỷ XIX, 1 chuông đồng đúc vào thời vua Thành Thái triều Nguyễn, 1 cuốn Thần phả, 15 đạo sắc phong của 3 triều Lê, Tây Sơn và Nguyễn…

Đình Láng Hạ hiện nay tuy không còn nguyên vẹn, song là một vốn quý giá trong kho tàng văn hoá nước nhà. Với bố cục, cảnh quan đẹp, lại nằm sát bên dòng sông Tô, ngôi đình cùng với chùa Chiêu Thiền đã tạo nên một điểm tham quan du lịch lý thú của Thủ đô Hà Nội. Đình đã được công nhận di tích lịch sử - văn hóa năm 1992.

Theo Hà Nội - Di tích Lịch sử Văn hóa và Danh thắng, Doãn Đoan Trinh, Trung tâm UNESCO bảo tồn và phát triển văn hóa dân tộc Việt Nam, Hà Nội, 2002, tr374-376.