Hanoi Website

Đền Trúc Lâm có tên chữ là “Trúc Lâm đài” hay còn gọi là đền Cây gạo thuộc thôn Cống Vị, xã Đình Xuyên, huyện Gia Lâm, Hà Nội.

Đền Trúc Lâm và chùa Linh Quang cùng với đình và miếu thôn Công Đình tạo thành một quần thể di tích của thôn, có quan hệ mật thiết với nhau. Đền nằm ở đầu làng, chùa lui vào trong cách đền khoảng hơn 100m, còn đình và miếu thì ở giữa làng.

Theo Thần tích thì làng Công Đình xưa có một cây gạo to cao. Có một lần nhà vua (không nhớ thời Vua nào) bị giặc đuổi đến bờ sông Thiên Đức thuộc địa phận thôn, đang bối rối tìm đường qua bỗng nhiên trời âm u, nổi gió to, cây gạo đổ vắt ngang sông, nhờ đó nhà Vua thoát nạn. Sau khi đánh thắng giặc, Vua bèn phong cây gạo làm Đại vương, các triều đại phong kiến đều có sắc phong. Đôi câu đối ghi:

Miên mộc hoành giang, nhất trận uy phong truyền tự cổ
Tùng đình lập miếu, thiên thu tráng lệ ngật vu hàm

Tạm dịch:

Cây gạo chắn ngang sông, một trận gió uy truyền tự cổ
Đình tùng dựng miếu, nghìn thu đẹp mãi ngày nay

Đặc biệt có một giống trúc rất đẹp, chỉ mọc tốt ở đất này, chính vì vậy mà từ xưa đền Cây Gạo có tên là Trúc Lâm đài.

Phồn thảo minh căn khôn trúc hóa
An sâm cổ mộc, thính tùng minh

Tạm dịch:

Chằng chịt dễ thiêng, xem trúc hóa
Ken trùm cây cổ, lắng tiếng chim

Hiện Đền còn giữ 7 đạo sắc phong, sớm nhất là sắc mang niên hiệu Cảnh Hưng 1 (1740), muộn nhất là Đồng Khánh 2 (1887). Như vậy đền được xây dựng vào khoảng đầu thế kỷ XVIII. Đền quay mặt hướng bắc, nhìn ra hồ nước lớn. Sau tam quan là đền chính., trên nóc có bức đại tự “Trúc Lâm đài”. Ở 2 mảng bên trụ hiên đắp nổi “Thanh Long, Bạch Hổ”, tường hiên có gắn các bia đá ghi tên những người đã đóng góp công sức sửa chữa đền.

Hậu cung và tiền tế không liên kết với nhau vì kết cấu kiến trúc dạng chữ Nhị. Điêu khắc ở hậu cung đáng chú ý nhất là bức ván cốn gian giữa được chạm đề tài rồng cuốn thủy, nét chạm khỏe, rồng thân nhỏ, uốn khúc, ẩn hiện dưới lớp vân xoắn. Bên cạnh các cốn là bức cửa võng, chân quỳ dạ cá, tứ linh, hoa lá cách điệu, tất cả đều sơn son thếp vàng làm cho điện thờ thêm trang nghiêm, lộng lẫy. Ngai thờ đại vương Cây Gạo được đặt trên bệ gỗ cao 1.36m, dài 2.3m, rộng 1.35m cùng nhiều đồ tế tự.

Đền Trúc Lâm nằm bên bờ hồ nước lớn, có thể là dấu vết của sông Thiên Đức xưa, cây cối xum xuê, lại có nhiều loại trúc đã được lấy đặt tên cho đền, đồ thờ và kiến trúc chạm khắc khá phong phú, thật là một di tích quý của Thủ đô. Đền cùng với chùa đã được công nhận di tích lịch sử - văn hóa năm 1992.

Theo Hà Nội - Di tích Lịch sử Văn hóa và Danh thắng, Doãn Đoan Trinh, Trung tâm UNESCO bảo tồn và phát triển văn hóa dân tộc Việt Nam, Hà Nội, 2002, tr687-688