Hanoi Website

Chùa Mạch Tràng được xây dựng từ thời Hậu Lê và đã được trùng tu nhiều lần trong triều Nguyễn. Kết cấu cửa chùa theo kiểu nội Công ngoại Quốc. Nhưng trong kháng chiến chống Pháp, chùa bị hư hỏng nhà giải vũ, nhà Hậu, hành lang bao quanh bên phải. Vì thế hiện nay chỉ còn phần ngoại Quốc ở phía đông. Chùa được dựng trên khu đất có nhiều cây ăn quả nên các phần kiến trúc của chùa được ẩn mình trong một vườn cây xanh tốt cùng với đình và đền bên cạnh khiến cho toàn bộ cụm kiến trúc văn hoá này có một giá trị đặc biệt thâm nghiêm u tĩnh. Các bộ phận của chùa gồm có tam quan, chùa chính, nhà thờ Tổ, điện Mẫu, nhà Tăng, nhà khách và khu phụ. Tam quan là kiến trúc 3 gian, có gác chuông mái chồng diêm 2 tầng. Qua Tam quan là một lối đi lát gạch hai bên trồng nhiều cây và có nhiều tháp mộ tới sân gạch rồi tới chùa chính được kết cấu theo kiểu chữ Đinh, tiền đường 5 gian và hậu cung xây thông với nhau. Giữa bờ nóc tiền đường ghi tên chùa là Quang Linh tự. Phía trước tiền đường có hàng hiên rộng chạy suốt 5 gian 2 dĩ, hồi xây 2 cột trụ vuông được trang trí bảng các hình tứ linh, tứ quý. Trong chùa các lớp tượng được bố trí trên toà tam bảo theo hàng lớp như sau: trên cao là 3 pho Tam Thế, Di Đà tam tôn, Thế Tôn cùng 2 pho bồ tát Quan Âm và Đại Thế Chí, ngoài cùng sát tiền đường có toà Cửu Long với Thích Ca sơ sinh và là tượng Di Lặc, tượng Địa Tạng. Ở hành lang hai bên, mỗi bên có 4 pho Thập điện Diêm Vương cùng với một bên là tượng Bồ Tát, một bên là tượng thờ Tổ, Quan Âm chuẩn đề và Quan Âm tống tử.

Sau chùa chính có nhà thờ Tổ, điện Mẫu. Điện Mẫu có tượng 4 Mẫu, 4 tượng Quan Hoàng và Đức Thánh Trần 2 tượng Cậu. Trong nhà Tổ có 4 tượng sư Tổ. Nhà tăng và nhà khách cũng ở phía sau chùa chính.

Tuy chùa Mạch Tràng bị giặc phá hoại nặng nề trong kháng chiến chống Pháp, nhưng ở đây vẫn còn lưu giữ được khá nhiều di vật quý. Ngoài 32 pho tượng tròn được sơn son thếp vàng, thếp bạc có tượng được tạo tác từ thế kỷ XVII còn đa phần ở thế kỷ XIX và đều được miêu tả một cách sống động. Chùa còn có 12 bia đá, 7 cửa võng được chạm trổ tinh vi theo các đề tài long, ly, quy, phượng, tùng, cúc, trúc, mai, 1 khám thờ với các ô chạm đan xen một cách hài hoà, sống động, 7 chiếc hoành phi, 1 y môn, 2 chiếc chuông đồng, 7 đôi câu đối, 2hương án, 1 giá gươm đao và nhiều thứ khác như mâm bồng, hạc, phướn, lộc bình, cây đèn, cây nến…

Chùa Mạch Tràng là một ngôi chùa cổ, đẹp cùng với đình và đền ở cạnh nhau tạo thành một cụm di tích văn hoá, tôn giáo đặc sắc khu thành Cổ Loa nổi tiếng. Chùa đã được công nhận di tích lịch sử - văn hóa năm 1997.

Theo Hà Nội - Di tích Lịch sử Văn hóa và Danh thắng, Doãn Đoan Trinh, Trung tâm UNESCO bảo tồn và phát triển văn hóa dân tộc Việt Nam, Hà Nội, 2002, tr397-398