Hanoi Website

Từ trung tâm Thành phố tới Văn Miếu, rồi theo các phố Tôn Đức Thắng, Nguyễn Lương Bằng, Tây Sơn qua gò Đống Đa một đoạn thì thấy phố Chùa Bộc ở bên tay trái. Chùa Bộc nằm bền lề đường.

Là một ngôi chùa lớn được xây dựng từ thời Hậu Lê nhưng đã bị hoàn toàn phá huỷ trong trận Đống Đa lịch sử năm 1789. Năm 1792 (đời vua Cảnh Thịnh), nhà sư trụ trì cùng dân làng dựng lại chùa vừa để thờ Phật, vừa để thờ những vong hồn của tướng sĩ nhà Thanh bị phơi thây trong trận Đống Đa.

Từ ngoài vào có tổng tam quan, kiến túc hai tầng cao 8m, bề thế, to đẹp, có mái lợp.

Qua tam quan vào sân chùa trong có ba nhà bia và hai ngọn tháp. Phía bên phải sân có nhà trưng bày chiến thắng Đống Đa lịch sử.

Chùa chính được làm theo kiểu chữ Đinh, gồm tiền đường và hậu cung. Hai bên cửa chính giữa tiền đường được đặt tượng voi bằng đá và tượng cá sấu bằng sứ.

Toà tiền đường giáp tường đầu hồi bên trái có bệ đặt tượng năm vị Diêm vương, một tượng Phật Bà. Sau đến bệ tượng Đức Ông có ý kiến cho là tượng Quang Trung vị sau lưng tượng có đề sáu chữ Bính Ngọ tạo Quang Trung tương. Trong hậu cung còn bài trí nhiều tượng Phật như Thích Ca, Di Lặc, Bồ Tát… khá đầy đủ của một ngôi chùa Việt.

Chùa Bộc còn có nhiều đồ thờ quý giá, với nhiều hoành phi, câu đối. Tại gian đặt tượng Đức Ông có tấm hoành phi đề bốn chữ Uy phong lẫm liệt và đôi câu đối ghi:

Đông lý vô trần, đại địa sơn hà lưu đống vũ
Quang Trung hoá Phật, tiểu thiên thế giới chuyển phong vân.

Tạm dịch:

(Cửa động không bụi trần, nền cột còn đây giữa núi sông rộng lớn
Trong sáng hoá thành Phật, gió mây chuyển cả thế giới dưới trần)

Chùa còn bảo tồn 3 tấm bia cổ: Vĩnh Trị nguyên niên (1676), Chính Hoà 7 (1686), Quang Trung 5 (1792) và quả chuông Cảnh Thịnh.

Ngoài chùa chính, phía sau còn có nhà thờ Tổ, thờ Mẫu, nhà tăng, nhà khách, khu phụ cùng vườn cây, hồ ao rộng lớn, thoáng đẹp.

Chùa Bộc còn có nhà trưng bày những lưu niệm về Quang Trung với chiến thắng Đống Đa lịch sử, như Hịch của Quang Trung khi đem quân ra Bắc đánh đuổi giặc Thanh, sa bàn trận Đống Đa, cùng các vũ khí mới Tây Sơn…

Cùng với 13 gò chôn xác quân Thanh xung quanh như gò Đống Đa, gò Trung Liệt, gò Đống Thiêng, gò Đầu Lâu, núi Cây Cờ, chùa Đồng Quang, Thanh Miếu… Chùa Bộc là một di tích lịch sử về chiến thắng của nghĩa quân Tây Sơn đánh bại quân xâm lược Mãn Thanh vào Tết Kỷ Dậu 1789.

Chùa Bộc đã từng đón các vị lãnh tụ của Đảng và Nhà nước đến thăm.

Chùa đã được công nhận là di tích lịch sử văn hoá  năm 1964.

Theo Hà Nội Di tích Lịch sử và Danh thắng, Doãn Đoan Trinh, Trung tâm UNESCO bảo tồn và phát triển văn hóa dân tộc Việt Nam, Hà Nội, 2000, tr84-86